Dieptepsychologie: wat is het?

Dieptepsychologie geeft antwoorden op vragen als “Waarom doe ik wat ik doe?” en richt zich op de drijfveren van de menselijke psyche, die vaker onbewust dan bewust zijn. Misschien ken je het plaatsje van de ijsberg wel, die de verhoudingen van menselijk gedrag laat zien. Slechts het topje is zichtbaar boven de waterspiegel, maar het grootste gedeelte zien we niet: dat ligt onder water.

De ijsberg is in de dieptepsychologie een metafoor voor ons zichtbare gedrag en wat we communiceren (top van de ijsberg) versus onze onzichtbare drijfveren, waarden, overtuigingen, motieven en onze behoeften (wat onder water ligt).

De dieptepsychologie is zeer handig wanneer je wilt veranderen, maar wanneer je er tegelijkertijd tegenaan loopt dat je maar geen duurzame verandering lijkt te kunnen creëren. Je vervalt steeds weer in oude patronen en/of ongewenst gedrag.

Hoewel het Carl Jung was, die één van de belangrijkste grondleggers werd van de dieptepsychologie, maakte Gregory Bateson later een belangrijk werk dat hier meer helderheid op zou geven; ook wel ‘de logische niveaus van Bateson’ genoemd. Dit zijn zeven niveaus van bewustzijn: 1) omgeving/context, 2) gedrag, 3) vaardigheden, 4) overtuigingen, 5) waarden, 6) identiteit en 7) missie.

Voor wie bijvoorbeeld een verandering wilt maken op gedragsniveau, maar die verandering maar niet voor elkaar krijgt, kan in de dieptepsychologie de andere – hogere – niveaus doorlopen, om op deze niveaus óók veranderingen te maken ten gunste van het gewenste gedrag. Alleen zo kan het nieuwe gewenste gedrag op een duurzame manier ontstaan, zonder terugval in oude patronen.

[afbeelding piramide invoegen]

Een goed voorbeeld is iemand die probeert te stoppen met roken (gedragsverandering). Het lukt maar niet, en lukt maar niet, totdat diegene plots een hartinfarct krijgt. De dokter drukt de patiënt op het hart dat het beter zou zijn om te stoppen met roken, om een volgend hartinfarct te voorkomen. Het gedrag is nu ineens onderdeel van een hogere missie (overleven); nieuwe overtuigingen (als ik blijf roken ga ik eerder dood), et cetera.

Het bijzondere aan de dieptepsychologie is dat we – vanuit dit vakgebied – ook weten dat het menselijke onderbewustzijn zich niet laat ‘foppen’. We kunnen met het bewuste (logische gedachten) het onderbewuste niet aansturen. En zolang het onderbewustzijn niet volledig ‘doorvoelt’ dat iets nodig of noodzaak is, gebeurt het niet.

Mensen zijn emotionele wezens. We handelen op gevoel en zoeken later pas verklaringen voor de dingen die we doen. Daarom kan dieptepsychologie zo enorm waardevol zijn voor persoonlijke groei en ontwikkeling.

Inloggen Online Academy.